Spis treści
Czym jest warunkowe umorzenie postępowania karnego?
Warunkowe umorzenie postępowania karnego jest środkiem prawnokarnej reakcji na przestępstwo, który – przy spełnieniu określonych ustawowych warunków pozwala zakończyć postępowanie karne bez wydania wyroku skazującego wobec sprawcy.
W praktyce oznacza to, że sąd uznaje winę sprawcy, ale odstępuje od wymierzenia kary. Warunkowe umorzenie postępowania karnego następuje na okres próby, który zgodnie art. 67 § 1 kodeksu karnego następuje na okres próby, który wynosi od roku do 3 lat i biegnie od uprawomocnienia się orzeczenia.
Dane osoby objętej warunkowym umorzeniem postępowania nie trafiają do Krajowego Rejestru Karnego, dzięki czemu zachowuje ona status osoby niekaranej. Dla wielu osób, zwłaszcza wykonujących zawody wymagające niekaralności ma to kluczowe znaczenie dla dalszej kariery zawodowej. Podstawę prawną warunkowego umorzenia postępowania stanowi art. 66 § 1 i § 2 kodeksu karnego – zgodnie z którym, sąd może warunkowo umorzyć postępowanie, jeżeli:
- wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne,
- okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości,
- sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne,
- jego właściwości i warunki osobiste uzasadniają przypuszczenie, że będzie przestrzegał prawa – tj. pozytywna prognoza kryminologiczna,
- czyn zagrożony jest karą do 5 lat pozbawienia wolności.
Kto może złożyć wniosek o warunkowe umorzenie postępowania?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, uprawnionym do złożenia wniosku o warunkowe umorzenie postępowania jest sprawca zarzucanego mu czynu lub jego pełnomocnik. Uprawnienie to przysługuje na każdym etapie postępowania, zarówno na etapie postępowania przygotowawczego, jak i na etapie sądowym. Uprawnionym do wniesienia wniosku o warunkowe umorzenie postępowania jest również prokurator, który – zamiast aktu oskarżenia, może skierować do sądu wniosek o warunkowe umorzenie postępowania.
Kiedy sąd może zastosować warunkowe umorzenie postępowania karnego?
Warunkowe umorzenie postępowania karnego znajduje zastosowanie w wielu sprawach, w których czyn ma charakter incydentalny i nie świadczy o trwałej demoralizacji sprawcy. Każda sprawa jest oceniana indywidualnie. Sąd bierze pod uwagę całokształt sytuacji – okoliczności czynu, zachowanie sprawcy po jego popełnieniu, jego dotychczasowe życie, a także stopień szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu.
Okres próby i obowiązki sprawcy
Warunkowe umorzenie wiąże się z ustanowieniem tzw. okresu próby, który trwa od 1 roku do 3 lat. W tym czasie sprawca musi przestrzegać porządku prawnego oraz wypełniać obowiązki nałożone przez sąd. Jeżeli sprawca pomyślnie przejdzie okres próby, postępowanie zostaje definitywnie zakończone, a warunkowe umorzenie utrzymuje się w mocy.
Podjęcie postępowania warunkowo umorzonego
Zgodnie z art. 68 § 1 kodeksu karnego – Sąd podejmuje postępowanie karne, jeśli sprawca w okresie próby popełnił przestępstwo umyślne, za które został prawomocnie skazany, jest to tzw. obligatoryjne podjęcie postępowania karnego. Natomiast Sąd może podjąć postępowanie karne w przypadku, gdy:
- sprawca rażąco narusza porządek prawny,
- uchyla się od obowiązków nałożonych przez sąd,
- popełnił nowe przestępstwo
Podjęcie postępowania oznacza, że sąd rozpoznaje sprawę na nowo i może wymierzyć karę za pierwotny czyn. W praktyce więc warunkowe umorzenie stanowi szansę, ale i zobowiązanie – wymaga odpowiedzialnego zachowania w czasie próby.
Warunkowe umorzenie postępowania a status osoby niekaranej
Warunkowe umorzenie postępowania karnego nie stanowi wyroku skazującego. Oznacza to, że osoba, wobec której sąd zastosował tę instytucję, zachowuje formalny status osoby niekaranej.
W praktyce oznacza to, iż nie figuruje ona w Krajowym Rejestrze Karnym jako osoba skazana, a informacja o warunkowym umorzeniu nie jest ujmowana w standardowym zaświadczeniu o niekaralności wydawanym dla osób prywatnych. Informacja o zastosowaniu warunkowego umorzenia jest odnotowywana jedynie w odrębnej części rejestru karnego oraz pozostaje w aktach sądowych sprawy.
Dzięki temu osoba, wobec której postępowanie zostało warunkowo umorzone, może posługiwać się zaświadczeniem o niekaralności oraz ubiegać się o zatrudnienie lub wykonywanie zawodu wymagającego niekaralności.
Podsumowanie
Warunkowe umorzenie postępowania karnego jest instytucją, która pozwala zachować czystą kartotekę karną. Sąd może zastosować ten środek wobec sprawców, którzy popełnili przestępstwo o niewielkim stopniu szkodliwości, działali jednorazowo i dają gwarancję przestrzegania prawa w przyszłości.
Potrzebujesz pomocy w sprawie karnej?
Jeśli stoisz przed zarzutem popełnienia przestępstwa lub zastanawiasz się, czy w Twojej sprawie możliwe jest warunkowe umorzenie postępowania karnego, nie działaj sam. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy i właściwej strategii obrony.
Skontaktuj się ze mną przez formularz kontaktowy – wspólnie ocenimy Twoją sytuację i ustalimy możliwe rozwiązania.
Pełną ofertę mojej kancelarii znajdziesz tutaj.
